Dəriyə qulluq dünyasında illər keçdikcə dəyişməyən və öz nüfuzunu qoruyub saxlayan aktiv komponentlər çox azdır. Gözəllik sənayesində hər mövsüm yeni formulalar, yeni vədlər və yeni tendensiyalar meydana çıxsa da, elə maddələr var ki, onların effektivliyi təkcə marketinq bəyanatları ilə deyil, onilliklər boyu aparılmış elmi araşdırmalarla təsdiqlənib. Retinol məhz belə nadir komponentlərdən biridir və bu gün də dermatoloqlar tərəfindən dərinin yaşlanma əlamətlərinə qarşı ən etibarlı vasitələrdən biri hesab olunur.
Əgər yaşlanma əleyhinə qulluq sahəsində həqiqətən “qızıl standart” adlandırıla biləcək bir komponent mövcuddursa, bu, məhz retinoldur. Onilliklər ərzində aparılmış klinik tədqiqatlar, yüzlərlə nəzarət olunan elmi sınaq və geniş sübut bazası göstərir ki, kosmetologiyada istifadə olunan çox az aktiv maddə bu qədər dərin və hərtərəfli şəkildə araşdırılmışdır. Məhz buna görə də retinol sadəcə növbəti dəb məhsulu deyil, dərinin biologiyasına təsir göstərən və onun davranışını hüceyrə səviyyəsində dəyişdirə bilən elmi əsaslı bir komponent hesab olunur.
Retinolun populyarlığı təsadüfi deyil. O, hüceyrələrin yenilənmə prosesini sürətləndirir, kollagen sintezini stimullaşdırır, dərinin teksturasını daha hamar və vahid hala gətirir, rəng tonunu bərabərləşdirir, məsamələrin görünüşünü azaltmağa kömək edir və zamanla yaranan incə qırışların daha az nəzərə çarpmasına şərait yaradır. Müntəzəm və düzgün tətbiq edildikdə dəri daha canlı, daha parlaq və daha elastik görünməyə başlayır. Ən önəmlisi isə odur ki, bu dəyişikliklər yalnız vizual effekt yaratmır, həm də dərinin daxili strukturunda baş verən real bioloji proseslərin nəticəsi olur.
Buna baxmayaraq, retinol ətrafında hələ də çoxlu miflər və yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bir çox qadın onu həddindən artıq aqressiv hesab edir və istifadə etməyə cəsarət etmir. Digərləri isə yüksək konsentrasiyalı məhsullarla başlayaraq qızartı, quruluq və qabıqlanma ilə qarşılaşır, daha sonra isə retinolun onların dərisinə uyğun olmadığı qənaətinə gəlirlər. Bəzən isə insanlar ilk nəticələri görmək üçün kifayət qədər gözləmədən məhsulu yarımçıq buraxırlar. Halbuki retinol sürətli və ani dəyişikliklər vəd edən vasitələrdən deyil. Onun gücü məhz zamanla formalaşan, sabit və uzunmüddətli nəticələrdə özünü göstərir.
Məhz buna görə də retinolla münasibət qurarkən düzgün gözləntilərə sahib olmaq vacibdir. Bu aktiv komponent sürətli nəticələr təqdim edən qısa məsafəli bir yarış deyil. O, daha çox səbir, ardıcıllıq və düzgün strategiya tələb edən uzunmüddətli bir marafonu xatırladır. Lakin bu marafonu sona qədər davam etdirən insanlar üçün mükafat kifayət qədər təsirli olur. Daha hamar tekstura, daha parlaq dəri tonu, daha möhkəm görünüş və zamanın izlərinin daha yumşaq şəkildə ifadə olunması məhz bu ardıcıl yanaşmanın nəticəsidir.
Retinol nədir və necə işləyir?
Retinol A vitamininin törəmələrindən biri olan retinoidlər qrupuna daxildir. Dəriyə qulluq məhsulları ilə maraqlanan hər kəs üçün retinoidlər arasındakı fərqi anlamaq olduqca vacibdir. Çünki bu termin əslində bir neçə fərqli maddəni əhatə edir və onların təsir gücü də eyni deyil.
Retinoidlər ailəsinin ən güclü nümayəndələrindən biri retinoik turşudur ki, bu forma adətən həkim resepti ilə təyin edilir və tretinoin adı ilə tanınır. Retinol isə reseptsiz əldə edilə bilən daha yumşaq formadır. Dəriyə tətbiq edildikdən sonra o, əvvəlcə retinala, daha sonra isə retinoik turşuya çevrilir. Məhz bu mərhələli çevrilmə prosesi retinolun daha həssas və nəzarətli təsir göstərməsini təmin edir. Buna görə də o, tretinoinlə müqayisədə daha az qıcıqlanma yaradır və gündəlik qulluq rutininə daha rahat daxil edilə bilir.
Retinolun təsiri bir neçə istiqamətdə eyni vaxtda baş verir. İlk növbədə, o, hüceyrələrin daxilində yerləşən xüsusi reseptorlarla əlaqəyə girərək kollagen istehsalına cavabdeh olan genlərin fəaliyyətini stimullaşdırır. Kollagen isə dərinin elastikliyini və sıxlığını qoruyan əsas struktur zülallarından biridir. Yaş artdıqca onun istehsalı azalır və bu da qırışların formalaşmasına şərait yaradır. Retinol həmin prosesi müəyyən qədər ləngitməyə kömək edir.
Bununla yanaşı, retinol epidermisdə hüceyrə yenilənməsini sürətləndirir. Ölü hüceyrələr daha tez uzaqlaşır və onların yerini yeni hüceyrələr tutur. Nəticədə dəri daha parlaq, daha hamar və daha bərabər görünməyə başlayır. Eyni zamanda retinol kollagen liflərini parçalayan fermentlərin aktivliyini azaltmağa kömək edir ki, bu da uzunmüddətli perspektivdə dərinin strukturunun qorunmasına müsbət təsir göstərir.
Məhz bu mexanizmlərin birgə fəaliyyəti retinolu yaşlanma əleyhinə qulluq sahəsində ən çox etibar edilən aktiv komponentlərdən birinə çevirir. Onun təsiri yalnız dərinin səthində görünən dəyişikliklərlə məhdudlaşmır. Retinol dərinin daha sağlam, daha dayanıqlı və zamanın təsirlərinə qarşı daha müqavimətli olmasına kömək edən dərin bioloji prosesləri dəstəkləyir.
Mənbələr:
- Mukherjee, S. et al. «Retinoids in the Treatment of Skin Aging». Clinical Interventions in Aging, 2006.
- Kafi, R. et al. «Improvement of Naturally Aged Skin with Vitamin A». Archives of Dermatology, 2007.
- Zasada, M., & Budzisz, E. «Retinoids: Active Molecules Influencing Skin Structure Formation in Cosmetic and Dermatological Treatments». Advances in Dermatology and Allergology, 2019.
- Baumann, L. Cosmetic Dermatology: Principles and Practice. McGraw-Hill, 2009.
