Yay mövsümü romantik fotolar, küləkdə dalğalanan saç telləri və günəşli tətil görüntüləri ilə assosiasiya olunsa da, saç sağlamlığı baxımından ilin ən çətin və ən aqressiv dövrlərindən biri hesab olunur. Çünki bu mövsümdə saçlar eyni anda bir neçə zərərverici faktorun təsiri altına düşür və nəticədə onların daxili strukturu gözlə görünməyən şəkildə zəifləməyə başlayır. Xaricdən sadəcə bir qədər qurumuş və itaətsiz görünən saçlar əslində dərin qatlarda nəm, zülal və elastiklik itirir.
Mütəxəssislərin də vurğuladığı kimi, ultrabənövşəyi şüalar təkcə dərini deyil, saç lifinin əsasını təşkil edən korteks qatını da zədələyir. Bu proses zamanı saçın tərkibindəki keratin zəifləyir, qoruyucu melanin azalır və saç gövdəsinin daxilində saxlanılan təbii nəmlik tədricən yox olur. Nəticədə saçlar əvvəlki parlaqlığını itirir, daha kobud hiss edilir, dolaşmağa meylli olur və formaya salınması çətinləşir. Xüsusilə rənglənmiş, açılmış və kimyəvi prosedurlardan keçmiş saçlarda bu təsir daha dramatik müşahidə olunur. Yayın ortasında saç rənginin matlaşması, saralması və ya sürətlə solması təsadüfi deyil, bu birbaşa UV təsirinin nəticəsidir.
Problemin digər hissəsi hovuz suyu və dənizlə bağlıdır. Hovuzdakı xlor saçın xarici qoruyucu qatına nüfuz edərək kutikulu zəiflədir, onu kobudlaşdırır və saçın su saxlama qabiliyyətini azaldır. Gözenekli və zədələnmiş saçlar bu maddəni daha sürətlə mənimsədiyi üçün onlarda sərtlik, dolaşıqlıq və qırılma daha tez yaranır. Dəniz duzu isə ilk baxışda saçlara tekstura versə də, əslində saç lifindən su çəkərək onu susuzlaşdırır. Duz kristalları saç səthində qaldıqca saç elastikliyini itirir və xüsusilə uclar hissəsində qırılmalar artır.
Burada vacib olan məqam budur ki, yayda saç problemi yalnız estetik məsələ deyil. Bu, saçın strukturunun mövsümi şəkildə tükənməsi deməkdir. Əgər yay aylarında düzgün qoruma tətbiq edilməzsə, payızda saç tökülməsinin, ucların çoxalmasının, rəngin solmasının və ümumi cansız görünüşün səbəbi məhz bu dövr olur.
Əsas prinsip bərpa deyil, əvvəlcədən qoruma olmalıdır
Bir çox insan yay saç baxımını çimərlikdən və ya hovuzdan qayıtdıqdan sonra maska çəkmək, serum istifadə etmək və ya qidalandırıcı prosedurlarla əlaqələndirir. Halbuki peşəkar trixoloqların yanaşması tamamilə fərqlidir. Yay mövsümündə ən uğurlu strategiya zədədən sonra saçları xilas etməyə çalışmaq deyil, zədənin baş vermə ehtimalını əvvəlcədən minimuma endirməkdir.
Saçları dəniz və ya hovuz suyundan qorumağın ən sadə, lakin ən effektiv üsullarından biri üzmədən əvvəl saçlara qoruyucu qat yaratmaqdır. Bir qədər nəm saçlara çəkilən kokos yağı, jojoba yağı və ya yüngül qidalandırıcı yağ saç telinin ətrafında incə baryer formalaşdırır. Bu baryer xlorun və duzun saçın dərin qatlarına keçməsini xeyli zəiflədir. Xüsusilə kokos yağının saç lifinə nüfuz etmək qabiliyyəti elmi mənbələrdə dəfələrlə qeyd olunur və onun zülal itkisini azaltdığı göstərilir.
Bununla yanaşı, hovuz və ya dənizə girməzdən əvvəl saçları adi şirin su ilə islatmaq çox vacib, lakin çox vaxt unudulan addımdır. Fiziki olaraq artıq su ilə doymuş saç daha az xlorlu və ya duzlu su qəbul edir. Bu kiçik detal sonradan yaranacaq quruluğun və sərtliyin qarşısını əhəmiyyətli dərəcədə alır.
Son illərdə saç üçün SPF məhsullarının populyarlaşması da təsadüfi deyil. UV qoruyucu spreylər, yüngül serumlar və antioksidant tərkibli leave in məhsullar saç səthində günəşdən qoruyucu görünməz qalxan yaradır. Günəş altında uzun müddət qalınacaqsa, saçları şlyapa, ipək yaylıq və ya boş hörük altında saxlamaq sadə görünən, amma son dərəcə ağıllı bir qoruma üsuludur.
Yay nəmləndirmə rejimi və nəmlik strategiyası
Yay aylarında saçların ən çox ehtiyac duyduğu şey qidalandırmadan əvvəl intensiv nəmlikdir. Çünki yüksək temperatur, kondisionerli məkanlar, tez-tez duş qəbul etmək, duzlu hava və UV şüaları saçın içindəki su balansını çox sürətlə pozur. Saç quru olduqda o, nə qədər yağlı serum istifadə edilsə də, sağlam görünmür. Buna görə yay rutini ilk növbədə nəmi içəridə saxlamağa yönəlməlidir.
Bu dövrdə sərt təmizləyici şampunlardan daha yumşaq formulalara keçmək məqsədəuyğundur. Sulfatsız və ya aşağı səviyyəli təmizləyici komponentlərə malik şampunlar saçın təbii lipid qatını tamamilə silmədən təmizləmə aparır. Ardınca istifadə olunan nəmləndirici kondisioner isə artıq seçim deyil, gündəlik zərurətdir. Kondisioner saç səthini hamarlaşdırır, kutikulu bağlayır və su itkisini azaldır.
Həftədə ən azı bir dəfə dərin nəmləndirici maska tətbiqi yay aylarında saçların xilas mexanizmi hesab oluna bilər. Maskanı sadəcə çəkib dərhal yumaq deyil, onu on beş iyirmi dəqiqə ərzində saxlayaraq saçın aktiv maddələri mənimsəməsinə imkan vermək lazımdır. İsti dəsmal və ya duş başlığı altında bu proses daha da effektiv olur.
Yuyulmayan leave in kondisionerlər isə yay çantasının demək olar ki, daimi sakini olmalıdır. Çünki bu məhsullar gün ərzində saçın üzərində əlavə nəm qatı yaradır, günəş və külək qarşısında onu müdafiə edir, dolaşıqlığı azaldır və saçın daha parlaq görünməsini təmin edir. Son mərhələdə nəm saçlara çəkilən arqan yağı və ya yüngül serumlar nəmi saçın daxilində möhürləyərək quruluğun qarşısını alır.
Dənizdən və hovuzdan sonra ilk dəqiqələr niyə həlledicidir
Yay saç baxımında ən kritik səhvlərdən biri sudan çıxdıqdan sonra saçları saatlarla xlor və duzla birlikdə saxlamaqdır. İnsanların çoxu düşünür ki, duşu axşam qəbul etmək kifayətdir, lakin bu müddət ərzində xlor və duz saç telinə təsir etməyə davam edir. Nəticədə saç getdikcə daha sərt, dolaşıq və mat hala gəlir.
Məhz buna görə üzgüçülükdən dərhal sonra saçları şirin su ilə yaxalamaq ən effektiv yay vərdişlərindən biridir. Bu, bəzən bahalı maskalardan daha çox nəticə verir. Çünki zədələyici maddələr saçın üzərində uzun müddət qalmadan uzaqlaşdırılır.
İkinci vacib mərhələ saçın qurudulma üsuludur. Islaq saç ən zəif vəziyyətdə olur və bu zaman kobud dəsmal hərəkətləri saç lifini mexaniki olaraq qırır. Saçı sürtərək deyil, yumşaq şəkildə sıxaraq suyu almaq lazımdır. Mikrofiber dəsmallar bu səbəbdən daha təhlükəsiz hesab edilir. Darama prosesi də ehtiyat tələb edir. Islanmış saçları kökdən dartaraq daramaq yay aylarında qırılmanın əsas səbəblərindən biridir. Geniş dişli daraqla uclardan başlayaraq yuxarı doğru hərəkət etmək saçın bütövlüyünü qoruyur.
Həmçinin yay ərzində hər on gündən və ya iki həftədən bir mineralları təmizləyən clarifying şampun istifadə etmək saçda yığılan xlor, duz və məhsul qalıqlarını aradan qaldırmağa kömək edir. Bu, xüsusilə açıq rəngli saçlarda yaranan matlıq və rəng dəyişməsinin qarşısını alır.
Yayda istiliklə saç düzümü etmək zərəri necə artırır
Yay mövsümündə saç artıq təbii olaraq istilik yükü altındadır. Günəş şüaları, isti hava və quruluq saçın kifayət qədər stres yaşaması üçün bəs edir. Belə bir fonda hər gün fen, düzləşdirici və buruq cihazları istifadə etmək saçın dözümlülüyünü sürətlə tükəndirir.
Mümkün olduqca saçın təbii şəkildə hava ilə qurumasına imkan vermək ən sağlam seçimdir. Müasir stil kremləri və yumşaq mouslar saçın fen olmadan da səliqəli görünməsinə imkan yaradır. Bir qədər nəm saçda barmaqla forma verərək yaradılan təbii dalğalar yay üçün həm estetik, həm də qoruyucu variantdır.
Əgər fen istifadəsi qaçılmazdırsa, istilikdən qoruyucu məhsul mütləq tətbiq edilməlidir. Bu məhsullar saç telinin səthində nazik müdafiə qatı yaradır və yüksək temperaturun birbaşa təsirini azaldır. Hörüklər, boş topuzlar və gecə boyu istiliksiz formalaşdırma texnikaları isə həm saçın qırılmasını azaldır, həm də gün ərzində onu xarici təsirlərdən qoruyur.
Yayda saç dərisi baxımı niyə ayrıca diqqət tələb edir
Saç sağlamlığından danışarkən çox zaman yalnız saçın uzunluğuna fokuslanırıq, halbuki yay aylarında ən çox yüklənən hissələrdən biri də saç dərisidir. Tərləmə, tez-tez yuma, SPF məhsulları, duz və mineral çöküntüləri saç dərisinin balansını poza bilər. Bu isə həm yağlanmanı sürətləndirir, həm qaşınma yaradır, həm də saç köklərinin qidalanmasını zəiflədir.
Burada əsas prinsip saçları səbəbsiz yerə hər gün sərt şampunla yumaq deyil, balanslı təmizləmə aparmaqdır. Lazım olduqda quru şampun yumalar arasındakı müddəti uzada bilər. Həftə ərzində bir neçə dəqiqə edilən yumşaq saç dərisi masajı isə qan dövranını stimullaşdırır, follikulların qidalanmasını yaxşılaşdırır və yay stressinin saç köklərinə təsirini azaldır.
Yay saç qayğısı əslində bir məhsul siyahısından daha çox düşüncə tərzinin dəyişməsidir. Bu mövsümdə saçları xilas etməyə çalışmaq əvəzinə onları əvvəlcədən müdafiə etmək lazımdır. Günəşdən qoruma, hovuz və dənizdən öncə baryer yaratmaq, nəmləndirməni artırmaq, istilik cihazlarını azaltmaq və sudan sonra dərhal düzgün qulluq etmək saçların payıza quru, solğun və qırılmış deyil, canlı, elastik və parlaq keçməsini təmin edir. Saçlar yayda sadəcə gözəl görünmək istəmir, onlar ağıllı qoruma tələb edir. Düzgün yay rutini isə məhz bu görünməz, lakin son dərəcə vacib müdafiədən başlayır.
Mənbələr
Amerikan Dermatoloji Akademiyası — aad.org/public/everyday-care/hair-scalp-care
