Hər kəsin həyatında elə bir an olur ki, evə baxır və qərar verir ki, artıq hər şey yenidən düzülməlidir. Şkaflar açılır, əşyalar yerini dəyişir, səthlər təmizlənir və bir müddətlik vizual bir harmoniya yaranır. Lakin zaman keçir və eyni mənzərə yenidən geri qayıdır. Sanki nizam yalnız qısa bir fasilədir, dağınıqlıq isə daimi vəziyyətdir. Mari Kondo məhz bu dövrü qırmaq üçün fərqli bir yanaşma təklif edir. Onun ideyasına görə problem əşyaların çoxluğu deyil, onların şüurlu şəkildə seçilməməsidir. İnsanlar çox vaxt həyatlarına aid olmayan, emosional yük daşıyan və ya sadəcə vərdişlə saxlanılan əşyalarla yaşayırlar. Bu isə görünməz bir yorğunluq yaradır. KonMari fəlsəfəsi ilk baxışda sadə görünür, lakin dərinlikdə çox daha böyük bir dəyişimi nəzərdə tutur. Burada məqsəd yalnız evi səliqəyə salmaq deyil, insanın öz həyatını yenidən seçməsidir. Hər əşya bir sualın cavabına çevrilir, mən bunu həqiqətən istəyirəmmi.
Birinci prinsip: kateqoriyalar üzrə dərin və tam çeşidləmə
KonMari metodunun ən əsas fərqi yığışdırmanın otaqlara görə deyil, kateqoriyalara görə aparılmasıdır. Çünki otaqlar üzrə nizam yalnız səthi bir dəyişiklik yaradır, lakin əşyaların ümumi miqdarını göstərmir. Bu metodda bütün geyimlər bir yerə toplanır, evin müxtəlif hissələrində olan kitablar bir araya gətirilir, kağızlar tam şəkildə bir masa üzərinə yığılır. İnsan ilk dəfə olaraq sahib olduğu əşyaların real miqyasını görür. Kateqoriyalar müəyyən bir ardıcıllıqla seçilir. Əvvəl geyim, sonra kitablar, daha sonra sənədlər, ardınca gündəlik istifadə olunan müxtəlif əşyalar və ən sonda emosional bağlılıq olan əşyalar gəlir. Bu ardıcıllıq təsadüfi deyil, o, insanın qərar vermə qabiliyyətini tədricən gücləndirmək üçün qurulub.
İkinci prinsip: “Bu mənə sevinc hissi verirmi” sualı
KonMari metodunun mərkəzində çox sadə görünən, lakin çox dərin bir sual dayanır. Hər əşya əlinə alınır və insan öz daxili reaksiyasını müşahidə edir. Bu əşya mənə sevinc hissi verirmi. Bu sual yalnız praktik seçim mexanizmi deyil, həm də emosional şüurun inkişafıdır. İnsan çox vaxt əşyaları ehtiyac əsasında saxlayır, lakin emosional baxımdan onlarla artıq əlaqəsi qalmır. Bu isə daxili yüklənmə yaradır. Psixoloji araşdırmalar göstərir ki, yaşadığımız məkanın vəziyyəti birbaşa emosional halımıza təsir edir. Daha çox nizam və şüurlu seçim isə insanın öz həyatına nəzarət hissini artırır və daxili sakitlik yaradır.
Üçüncü prinsip: əşyalara minnətdarlıqla ayrılmaq
KonMari metodunun ən fərqli və eyni zamanda ən humanist yanaşmalarından biri əşyalarla vidalaşma prosesidir. Burada məqsəd yalnız atmaq deyil, qəbul etməkdir ki, hər əşya həyatımızda müəyyən bir dövr üçün rol oynayıb. İnsan bir geyimi, kitabı və ya əşyanı əlinə alaraq ona şüurlu şəkildə minnətdarlıq ifadə edir. Bu, emosional gərginliyi azaldır və qərar vermə prosesini asanlaşdırır. Bu yanaşma xüsusilə günahkarlıq hissini azaldır. Çünki insanlar çox vaxt əşyaları atarkən keçmiş xatirələrə və ya xərclənmiş pula görə emosional çətinlik yaşayırlar. Minnətdarlıq isə bu bağı yumşaldır və azadlıq hissi yaradır.
Dördüncü prinsip: şaquli saxlama sistemi
KonMari metodunda geyimlərin saxlanma forması da tamamilə fərqlidir. Əşyalar yığın şəklində deyil, şaquli şəkildə yerləşdirilir. Bu üsul sadəcə vizual nizam yaratmır, həm də gündəlik istifadədə rahatlıq təmin edir. Şaquli saxlama sayəsində hər əşya görünən olur və heç nə digərinin altında itmir. İnsan seçim edərkən bütün variantları eyni anda görə bilir və bu da qərar vermə prosesini asanlaşdırır. Bu üsuldan istifadə edən insanlar tez-tez bildirirlər ki, artıq geyimlərini daha çox istifadə edir və alış-veriş vərdişləri də dəyişir, çünki sahib olduqlarının fərqinə daha yaxşı varırlar.
Metodun uzunmüddətli təsiri və həyat tərzinə təsiri
KonMari metodu yalnız bir təşkilat sistemi deyil, həm də davranış dəyişikliklərini formalaşdıran bir yanaşmadır. İnsanlar bu prosesi tamamladıqdan sonra əşyalarla münasibətləri dəyişir və daha şüurlu seçimlər etməyə başlayırlar. Yeni əşyalar almaq ehtiyacı azalır, çünki artıq insan nəyi sevdiyini və nəyə ehtiyacı olmadığını daha aydın bilir. Mövcud əşyaların dəyəri artır, çünki hər biri şüurlu şəkildə seçilmişdir. Bu sistemin ən böyük üstünlüyü odur ki, nizam yalnız evdə qalmır, insanın həyat qərarlarına da təsir etməyə başlayır.
Bu metod ilk baxışda böyük bir layihə kimi görünə bilər, lakin başlanğıc çox sadədir. Sadəcə bir geyim seçilir, əlinə alınır və hiss edilən emosiyaya diqqət yetirilir. Bu kiçik addım zamanla daha böyük bir dəyişimin başlanğıcı olur. İnsan tədricən daha sürətli qərar verməyi, daha az tərəddüd etməyi və daha şüurlu seçimlər etməyi öyrənir.
Mənbələr
Kondo, M. (2011). The Life-Changing Magic of Tidying Up — Ten Speed Press
KonMari rəsmi saytı — konmari.com
Psychology Today – psychologytoday.com
